Η επαγγελματική ανάπτυξη είναι μια συνεχής εξελικτική πορεία με αρχή, διάρκεια και τέλος. Με το αντικείμενο αυτό έχουν ασχοληθεί πολλοί ειδικοί τις τελευταίες δεκαετίες και διατυπώθηκαν διάφορες απόψεις. Μια από αυτές είναι και η τυπολογική θεωρία που διατύπωσε ο John L.Holland. Πρόκειται στην ουσία, για θεωρία προσωπικότητας, την οποία οριστικοποίησε το 1985.

Διέπεται από τις παρακάτω βασικές αρχές:

  1. Η εκλογή επαγγέλματος είναι έκφραση της προσωπικότητας.
  2. Τα τεστ ενδιαφερόντων είναι στην ουσία τεστ προσωπικότητας.
  3. Τα άτομα που ασκούν ένα επάγγελμα έχουν όμοιες προσωπικότητες και παρόμοια προσωπική εξέλιξη.
  4. Η επαγγελματική ικανοποίηση, σταθερότητα και επιτυχία εξαρτώνται από το βαθμό αρμονικότητας μεταξύ της προσωπικότητας του ατόμου και του επαγγελματικού του περιβάλλοντος.

Ο Holland στηρίχτηκε επίσης σε τέσσερις υποθέσεις που στην ουσία αποτελούν και το κέντρο της θεωρίας του, γιατί δίνουν τους τύπους προσωπικότητας, τις κατηγορίες του περιβάλλοντος και τον τρόπο με τον οποίο τα δύο αυτά σχετίζονται σ’ ό, τι αφορά την επαγγελματική προτίμηση του ατόμου. Οι υποθέσεις αυτές είναι οι ακόλουθες:

  1. Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να καταταγούν σε έναν από τους παρακάτω 6 τύπους προσωπικότητας: Ρεαλιστικό - Πρακτικό, Διανοητικό, Κοινωνικό, Συμβατικό, Επιχειρηματικό και Καλλιτεχνικό. Η διαμόρφωση και η εξέλιξη αυτών των τύπων επηρεάζεται από 2 ομάδες παραγόντων: τους κληρονομικούς και τους περιβαλλοντικούς.
    • Στο Ρεαλιστικό - Πρακτικό Τύπο (realistic) ανήκουν τα άτομα που προτιμούν ρεαλιστικές και πρακτικές ασχολίες και δραστηριότητες, χρησιμοποιούν πρακτικούς τρόπους για να λύνουν τα προβλήματά τους, εκτιμούν χειροπιαστά πράγματα, όπως ισχύ, χρήμα και κοινωνική τάξη, στερούνται συνήθως ικανοτήτων για χειρισμό λεπτών ανθρώπινων σχέσεων, θεωρούν τους εαυτούς τους τεχνικά προσανατολισμένους, αποφεύγουν δραστηριότητες στον κοινωνικό και εκπαιδευτικό τομέα και ,γενικά, προτιμούν θετικές τεχνικές και μηχανικές επαγγελματικές κατευθύνσεις.
    • Στο Διανοητικό - Ερευνητικό τύπο (investigative) ανήκουν τα άτομα που διαθέτουν ικανότητες παρατηρητικές, συμβολικές ή οργανωτικές και αποφεύγουν τις κοινωνικές δραστηριότητες. Αυτά τα άτομα επιλέγουν, συνήθως, επιστημονικές και μαθηματικές επαγγελματικές κατευθύνσεις.
    • Στον Κοινωνικό τύπο (social) ανήκουν τα άτομα που αποστρέφονται τις συστηματικές δραστηριότητες ή εκείνες που απαιτούν χειρωνακτική χρήση μηχανών, υλικών, εργαλείων. Αντίθετα, προτιμούν τομείς που σχετίζονται με κοινωνικές ή εκπαιδευτικές δραστηριότητες.
    • Στο Συμβατικό τύπο (conventional) εντάσσονται τα άτομα που αγαπούν την τάξη, τη συστηματική τήρηση πραγμάτων, όπως αρχείων ή υλικών, και αποστρέφονται τις ελεύθερες, αμφίβολες και γενικά ασυστηματοποίητες δραστηριότητες. Άτομα αυτού του τύπου προτιμούν, κυρίως, υπαλληλικά επαγγέλματα.
    • Στον Επιχειρηματικό τύπο (enterprising) ανήκουν εκείνοι που έχουν την τάση να εκμεταλλεύονται άλλους για την απόκτηση αγαθών. Στρέφονται, κυρίως, προς ηγετικές θέσεις σε οργανισμούς ή επιχειρήσεις και θεωρούν τον εαυτό τους δραστήριο, ομιλητικό, κοινωνικό, δημοφιλή. Επιζητούν πολιτικές επιρροές και επιδιώκουν αναγνώριση και εξέλιξη με κάθε μέσο.
    • Στον Καλλιτεχνικό τύπο (artistic), τέλος, εντάσσονται τα άτομα εκείνα που κλίνουν προς ελεύθερες, απρογραμμάτιστες, αδέσμευτες, αισθητικές γενικά δραστηριότητες, οι οποίες οδηγούν σε δημιουργικά και πρωτότυπα αποτελέσματα. Η γλώσσα, η μουσική, το δράμα, η συγγραφή, η τέχνη γενικά, είναι μερικές από τις δραστηριότητες που προτιμούν τα άτομα αυτού του τύπου.
    Για να κατατάξει ο Holland τα άτομα σ’ αυτούς τους τύπους χρησιμοποίησε τόσο ποσοτικές μετρήσεις που προέρχονται από σταθμισμένα τεστ, όσο και ποιοτικά στοιχεία, όπως εκδηλωμένη προτίμηση, ενασχόληση με κάποια δραστηριότητα, χρόνο ενασχόλησης με κάποιο τομέα κλπ.
  2. Υπάρχουν αντίστοιχα, 6 κατηγορίες περιβάλλοντος: Το Ρεαλιστικό - Πρακτικό, το Διανοητικό, το Κοινωνικό, το Συμβατικό, το Επιχειρηματικό και το Καλλιτεχνικό. Σε καθεμιά από αυτές τις κατηγορίες αντιστοιχεί και ένας τύπος προσωπικότητας. Η κατάταξη αυτή των επαγγελμάτων γίνεται με βάση τους τύπους που ασχολούνται με το καθένα.
  3. Οι άνθρωποι προτιμούν τα περιβάλλοντα εκείνα, τα οποία διευκολύνουν την έκφραση της προσωπικότητάς τους, τη δραστηριοποίηση των ικανοτήτων τους ή την έκφραση και πραγμάτωση των αξιών τους.
  4. Η τελική συμπεριφορά ενός ατόμου καθορίζεται από την αλληλεπίδραση των ιδιοτήτων της προσωπικότητάς του και των χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  1. Norman E. Amundson, JoAnn Harris - Bowlsbey, Spencer G. Niles: «Βασικές αρχές επαγγελματικής συμβουλευτικής. Διαδικασίες και τεχνικές», Αθήνα, ΕΚΕΠ, 2008.
  2. Δημητρόπουλος Ευστάθιος: «Συμβουλευτική - Προσανατολισμός», Αθήνα, Γρηγόρης, 1998.

 

logo-espa

mobile έκδοση